چکیده

نقش برجسته خنگ کمالوند در شهرستان ایذه، بخش مرکزی، دهستان حومه غربی، روستای کمالوند واقع شده و این اثر در تاریخ ۲۶ اسفند ۱۳۸۷ با شماره ثبت ۲۵۹۷۳ به‌ عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. این اثر ایران کهن، روی دیواره‌ی شرقی تنگه‌ای باریک که به بلندی‌های کوه رشید متصل می‌شود قرار گرفته است.

سنگ‌نگاره خنگ کمالوند در یک نگاه:

ابعاد

قاب تقریبا مستطیل شکل این اثر 55/1 متر ارتفاع و 30/1 متر پهنا دارد. طول قامت شخص سمت راست 02/1 متر, طول سوار کار 03/1 متر و طول اسب 70 سانتی متر است.

اکتشاف

هینز در 6 مارس 1963 این نقش برجسته را کشف کرد.

موقعیت مکانی

روستای خونگ کمالوند تقریبا در شمال غربی دشت مالمیر (ایذه) و حدود 5/2 کیلومتری خونگ نوروزی و یک کیلومتری غرب نقش برجسته خونگ یار علیوند واقع شده است. جاده سراشیب, باریک و پرپیچ و خمی از روستا به سمت شمال شرقی به گردنه تندی می رسد که در سمت راست آن در 270 درجه سانتیگراد به سمت غرب, نقش برجسته ای روی دیواره ی کوه حجاری شده است.

شرح کامل

سمت چپ مردی سوار براسب دیده می شود که نیم تنه اش تمام رخ و اسب از نیم رخ حجاری شده است مرد سوار کلاه خودی پردار با نوارهایی بلند بر سر گذاشته, پیراهن و شلواری به سبک پارتیان پوشیده است و نیم چکمه به پا دارد. وی نیزه مزین به رویایی را در دست راست گرفته و افسار اسب را با دست چپ نگه داشته است. اسب برای این سوار بسیار کوچک بوده و موهای دم اسب نیز بسیار هنرمندانه بافته شده است. مردی که در سمت راست ایستاده تمام رخ بوده, ولی پاهایش از نیم رخ نشان داده شده اند. این مرد نسبت به اسب بسیار بزرگ حجاری شده است. وی پیراهنی چین دار به تن دارد که تا زیر زانوانش پایین می آید و شلوار را درون نیم چکمه هایش گذاشته است. این شخص دست چپ را به کمر زده و کوزه ای را در دست راست گرفته که به نظر می رسد در حال ریختن مایعی از درون آن است. بالای این نقش برجسته, کتیبه ای چهار کلمه ای حک شده است. هینز و هنینگ این کتیبه را رمزگشایی کرده و چنین خوانده اند: فرهاد کاهن, پسر کامنیسکیر

قدمت:

با شناسایی کتیبه, هنینگ به این نتیجه رسید که قدمت این کتیبه بیشتر از کتیبه تنگ سروک بوده و در پایان قرن اول میلادی حکاکی شده است.

هینز معتقد است که شاهان شناخته شده الیمایی از خاندان کامنیسکیر بعد از سطنت کامنیسکیر سوم (62-61 ق.م) عبارتند از: ارد اول, ارد دوم و فرهاد پسر ارد اول, آنان بین سالهای 58 و 128 میلادی حکومت کرده اند. اگر فرهاد کاهن همان شاه فرهاد باشد پس این نقش برجسته ممکن است حدودا به سال 100 میلادی مربوط باشد. در مطالعه و بررسی خط کتیبه های الیمایی, هارماتا به این نتیجه رسید که قدمت کتیبه نقش برجسته بیشتر بوده و دست کم به اواسط قرن اول ق. م بر می گردد. مالکوم کالج نیز همین نظر را دارد و نقش برجسته خونگ یار علیوند را نیز متعلق به آغاز قرن دوم میلادی می داند.

گالری تصاویر

مسیر دسترسی

روستای خونگ کمالوند تقریبا در شمال غربی دشت مالمیر (ایذه) و حدود 5/2 کیلومتری خونگ نوروزی و یک کیلومتری غرب نقش برجسته خونگ یار علیوند واقع شده است. جاده سراشیب, باریک و پرپیچ و خمی از روستا به سمت شمال شرقی به گردنه تندی می رسد که در سمت راست آن در 270 درجه سانتیگراد به سمت غرب, نقش برجسته ای روی دیواره ی کوه حجاری شده است.